Ελληνικό

Μέλος του δικτύου Athens Riviera

Το Ελληνικό από την αρχαιότητα έως σήμερα

Από τον Άγιο Κοσμά στην ακτή έως την πλατεία Σουρμένων, τρεις τόποι αφηγούνται διαφορετικά κεφάλαια του Ελληνικού: ο προϊστορικός οικισμός, το παλιό αεροδρόμιο και η γειτονιά που δημιούργησαν οι πρόσφυγες από τον Πόντο.

Αρχαιότητα: τι βρέθηκε και πού

Στο ακρωτήριο του Αγίου Κοσμά έκανε ανασκαφές ο αρχαιολόγος Γεώργιος Μυλωνάς. Η έκθεσή του για την ανασκαφή του 1951 δημοσιεύθηκε στην «Αρχαιολογική Εφημερίδα» της Αρχαιολογικής Εταιρείας. Η τελική δημοσίευση, το 1959, ονομάζει στον τίτλο της τη θέση οικισμό και νεκροταφείο της Πρώιμης Εποχής του Χαλκού.

Για τη σημερινή του θέση: η υπουργική απόφαση οριοθέτησης του 2015 τον ονομάζει «αρχαιολογικό χώρο Αγίου Κοσμά, Δήμου Ελληνικού» (ΦΕΚ ΑΑΠ 223/9.11.2015).

Στη γειτονική Αργυρούπολη, και όχι στο Ελληνικό, ο Δήμος αναφέρει αρχαιολογικά ευρήματα και ταφικά μνημεία από τον 8ο έως τον 4ο αιώνα π.Χ. Εντοπίστηκαν στην πλατεία Λευκωσίας και στον διπλανό σταθμό του μετρό.

Δεν ταυτίζουμε το Ελληνικό με κάποιον αρχαίο δήμο της Αττικής και δεν του αποδίδουμε ευρήματα γειτονικών περιοχών.

Το αρχαίο λατομείο και ο λόφος Χασάνι

Μέσα στην έκταση που καταλάμβανε αργότερα το αεροδρόμιο, αρχαιολόγοι εντόπισαν εκτεταμένο λατομείο κροκαλοπαγούς πετρώματος των κλασικών χρόνων. Δήμος Αλίμου · Αρχαιολογική διαδρομή στο Ελληνικό

Στον λόφο Χασάνι, ο Σύλλογος Ελλήνων Αρχαιολόγων αναφέρει κατάλοιπα βυζαντινού οικισμού που εντοπίστηκαν σε αυτοψίες. Σύλλογος Ελλήνων Αρχαιολόγων · Χασάνι

Τα Σούρμενα και οι πρώτοι πρόσφυγες

Στη δεκαετία του 1920, πρόσφυγες από τον Πόντο εγκαταστάθηκαν στο Ελληνικό. Έδωσαν στον νέο τους συνοικισμό το όνομα Σούρμενα, από τον τόπο καταγωγής τους στη Μαύρη Θάλασσα. Το νερό ήταν από τις πρώτες ανάγκες των οικογενειών. Η ιστορική αναδρομή του Δήμου καταγράφει το άνοιγμα δημόσιου πηγαδιού στην οδό Ιασωνίδου.

Στα διοικητικά αρχεία τα ονόματα συνυπάρχουν. Το 1928 αναγνωρίστηκαν οι οικισμοί «Αργυρούπολις» και «Ελληνικόν» και προσαρτήθηκαν στην Κοινότητα Καλαμακίου. Το 1929 συστάθηκε η Κοινότητα Κομνηνών και το 1930 η Κοινότητα Ελληνικού, με έδρα τον ομώνυμο οικισμό. Το 1940 τα Σούρμενα καταγράφονταν χωριστά, ως οικισμός της Κοινότητας Κομνηνών. Το 1942 τα Κομνηνά και τα Σούρμενα προσαρτήθηκαν στην Κοινότητα Ελληνικού. Το 1943 ο οικισμός Ελληνικό προσαρτήθηκε στον Δήμο Ευρυάλης και η κοινότητα καταργήθηκε. Τις μεταβολές από το 1943 έως το 2010 δεν τις παραθέτουμε, γιατί δεν τις ελέγξαμε σε πρωτογενή πηγή. Η πλατεία κρατά μέχρι σήμερα το όνομα της προσφυγικής γειτονιάς.

Στην πλατεία των Σουρμένων

Το 1924 πρόσφυγες από τον Πόντο ίδρυσαν την Ένωση Ποντίων Σουρμένων. Σήμερα, στην κεντρική πλατεία, το μουσείο της Ένωσης φυλάσσει φορεσιές, φωτογραφίες και έγγραφα από τις οικογένειες του Πόντου. Την Κυριακή του Θωμά, οικογένειες και φίλοι συγκεντρώνονται στο κοιμητήριο των Σουρμένων για να τιμήσουν τους νεκρούς τους, συνεχίζοντας ένα έθιμο που έφεραν μαζί τους οι πρόσφυγες.

Το παλιό αεροδρόμιο

Ο δυτικός αεροσταθμός της Ολυμπιακής Αεροπορίας στο Ελληνικό, 23 Δεκεμβρίου 1961.
Ο δυτικός αεροσταθμός της Ολυμπιακής Αεροπορίας στο Ελληνικό, 23 Δεκεμβρίου 1961.
Φωτογραφία: Mike Loader · Athens Airport Terminal, Wikimedia Commons · CC BY-SA 4.0 · αλλαγή μεγέθους

Η φωτογραφία του 1961 δείχνει τον δυτικό αεροσταθμό, όπου εξυπηρετούνταν οι επιβάτες της Ολυμπιακής Αεροπορίας. Στον ανατολικό αεροσταθμό, που σχεδίασε ο Έερο Σάαρινεν και ολοκληρώθηκε το 1969, οι επιβάτες μπορούσαν να κοιτάξουν προς το πεδίο πτήσεων μέσα από μια γυάλινη κιονοστοιχία. Από τη βεράντα του τρίτου ορόφου έβλεπαν τη θάλασσα. Τον Μάρτιο του 2001 οι πτήσεις μεταφέρθηκαν στο νέο αεροδρόμιο στα Σπάτα.

Το αρχείο Σάαρινεν στο Yale κρατά για το έργο «Athens Airport» έρευνα και σχέδια των ετών 1960–1962 και σχέδια δημοπράτησης του κτιρίου με ημερομηνία 10 Δεκεμβρίου 1962. Το ίδιο αρχείο σημειώνει ότι ο αεροσταθμός είναι από σκυρόδεμα με αδρανή πεντελικού μαρμάρου και ότι η χρήση του κτιρίου σταμάτησε το 2001. Το νέο αεροδρόμιο στα Σπάτα άρχισε να λειτουργεί στις 28 Μαρτίου 2001.

Η σημερινή γειτονιά

Με τον νόμο 3852/2010 οι Δήμοι Ελληνικού και Αργυρούπολης συνενώθηκαν στον Δήμο Ελληνικού–Αργυρούπολης, με έδρα την Αργυρούπολη. Η επέκταση της Γραμμής 2 του μετρό προς το Ελληνικό έχει μήκος 5,5 χιλιόμετρα και τέσσερις σταθμούς: Ηλιούπολη, Άλιμος, Αργυρούπολη και Ελληνικό.

Ο Δήμος περιγράφει την πλατεία Σουρμένων ως το κεντρικό, ιστορικό τοπόσημο του Ελληνικού, όπου γίνονται καλοκαιρινές συναυλίες και παραδοσιακά ποντιακά γλέντια. Στην ίδια πλατεία, στο κτίριο της Ένωσης Ποντίων Σουρμένων, στεγάζεται το Ιστορικό και Λαογραφικό Ποντιακό Μουσείο Σουρμένων.

Δες την πλατεία στον χάρτη → · Οδηγός περιοχής →

Ανεξάρτητος ιδιωτικός ενημερωτικός οδηγός. Δεν είναι ιστοσελίδα δήμου και δεν συνδέεται ούτε εγκρίνεται από τους φορείς ή τις επιχειρήσεις που αναφέρονται. Τα ονόματα και σήματα τρίτων ανήκουν στους δικαιούχους τους.